R E K L A M A



GARWOLIN

drukuj Prześlij znajomemu zgłoś błąd archiwum Cofnij
util util util
foto

Zmarł Józef Pełka - żołnierz Armii Krajowej
2018-04-23 06:59:42 Artykuł czytany 568 razy


W wieku 101 lat na wieczna wartę odszedł mjr w st. spocz. Józef Pełka, mieszkaniec Ostregoboru w gminie Wilga. Był żołnierzem 28 pułku artylerii lekkiej z Zajezierza, z którym przeszedł cały szlak bojowy w wojnie obronnej, żołnierzem Armii Krajowej obwodu „Gołąb” i podziemia niepodległościowego oraz więźniem „bezpieki” i polskich łagrów.


Józef Pełak urodził się 19 grudnia 1916 r. w rodzinie chłopskiej. W sierpniu 1939 roku został zmobilizowany do 28 pułku artylerii lekkiej w Zajezierzu koło Dęblina. Jako podoficer działonowy otrzymał przydział do I dywizjonu. Dywizjon posiadał na stanie 12 armat 75 mm po cztery na jedną baterię. 28 sierpnia 28 pal na eszelonach wyruszył z Dęblina pod Wieluń, podobnie jak 15 pułk piechoty z Dęblina. Oba pułki weszły w skład 28. DP, która była przydzielona do Armii „Łódź” gen. dyw. Juliusz Rómla mająca za zadanie osłanianie granicy południowo – zachodniej z Niemcami. 11 września wieczorem bateria z dwoma działami dotarła do Brwinowa, a 14  I dywizjon 28 pal. do twierdzy Modlin, gdzie zajął stanowiska obronne w fortach.   Jak sam wspominał, 29 września rano wystrzelili kilka pocisków. Nie było słychać innych wystrzałów, panowała cisza. Gdy wyjrzał przez otwór strzelniczy zobaczył białe flagi. Twierdza skapitulowała. Żeby nie oddać dział wrogowi rozsadzono je. Podczas walk w twierdzy te dwa działa wystrzeliły 274 pociski. Wzięci do niewoli przez Niemców obrońcy twierdzy zostali przewiezieni pod niemiecką granice niedaleko Mławy. Podzieleni na stu osobowe grupy pracowali przy zbiorze ziemniaków.

Mieszkali w budynkach Wojskowej Straży Granicznej. Po parunastu dniach Niemcy zaczęli zwalniać jeńców do domów. Józef Pełka wraz z kolegami z pułku, mieszkańcami Łaskarzewa Wacławem Kłakiem i Wójcikiem powrócił do domu.

Walka w podziemiu

Mimo przegranej kampanii wrześniowej większość byłych żołnierzy pozostających w kraju
myślała o dalszej walce z okupantem w podziemiu. Na terenie gminy Wilga rozpoczął pracę
konspiracyjną kierownik Szkoły Powszechnej w Mariańskim Porzeczu ppor. rez. Karol Pieczykolan. Został zaprzysiężony w połowie stycznia 1940 roku przez ppor. Stanisława Mierzikowicza ps. „Strzałkowski”, przyjął pseudonim „Sławosz” i rozpoczął tworzenie struktur niepodległościowego podziemia na terenie gminy. Utworzona organizacja podziemna weszła w skład Związku Walki Zbrojnej (ZWZ) przekształconej z SZP. 1 marca 1940 roku kpr. Józef Pełka stał się pierwszym zaprzysiężonym przez „Strzałkowskiego” żołnierzem placówki Wilga. Przyjął pseudonim „Sawa”. Został zastępcą dowódcy placówki Wilga i dowódcą I drużyny.  ZWZ istniał do 14 lutego 1942 roku a następnie przemianowany został w Armię Krajową (AK) obwód „Gołąb”.

„Sawa” był członkiem 15 osobowej drużyny przeszkolonej do przyjmowania zrzutów. Żołnierze tej drużyny brali udział w ochronie zrzutowisk o kryptonimie „Spodek” pod Łucznicą i „Ryba” w pobliżu gajówki Czerwony Krzyż. Na zrzutowisko „Ryba” przyjęto niewielki zrzut, natomiast duży zrzut broni dla AK przyjęto w nocy 21 kwietnia 1944 roku na zrzutowisku „Kubek”. Teren zrzutu obejmował pola i las w pobliżu zabudowań „Sawy”. Ochronę zrzutowiska i przejęcie zasobników z bronią dla AK przeprowadziły wspólnie oddziały BCh i AK.

Podczas akcji „Burza” 26 lipca 1944 roku wspólnie z żołnierzami podziemia patrolował okolice Powiśla i brzeg Wisły.

W więzieniach „bezpieki”

Józef Pełka ps. „Sawa” okres walki podziemnej z niemieckim okupantem zakończył w stopniu
plutonowego. Po wkroczeniu Rosjan i rozwiązaniu AK pozostał, jak większość żołnierzy, w
podziemiu. Na jesieni 1944 roku nastąpiły aresztowania wśród żołnierzy AK z placówki Wilga i
wywózki do łagrów sowieckich. Na wspólnym posiedzeniu AK, BCh, Stronnictwa Ludowego i
Stronnictwa Narodowego uzgodniono, że organizacje te nie pójdą na współpracę z Armią Radziecką. Jedną z ostatnich akcji, w której brał udział Józef Pełka ps. „Sawa” było w przejęcie pieniędzy z Komunalnej Kasy Oszczędności w Garwolinie 17 maja 1945 roku.

Józef Pełka został aresztowany 19 maja 1948 roku przez Urząd Bezpieczeństwa za nielegalne
posiadanie pistoletu z amunicją. Podczas pobytu w areszcie w Garwolinie był przesłuchiwany.
Podczas śledztwa pytano go o kolegów z byłej drużyny, czy należeli do podziemia? Zaprzeczył. Nikt nie został aresztowany z tych osób. Za posiadanie broni i pięć sztuk amunicji został skazany na karę 10 lat więzienia (za jeden nabój otrzymał dwa lata więzienia). Z Garwolina został przewieziony do warszawskiego więzienia na Mokotowie, gdzie przebywał jeden rok. Trzy kolejne lata spędził w Rawiczu. Następnie został przeniesiony do Ośrodka Pracy Więźniów w Piechcinie i Bielawy, nazywanym Polskim łagrem. Więźniowie pracowali w kamieniołomach gdzie za jeden dzień pracy darowywano więźniom 2 dni kary. Na wolność wyszedł 4 maja 1954 r.

Józef Pełka za walkę w wojnie obronnej i walkę niepodległościową został uhonorowany
„Medalem dla Obrońców Modlina” nadanym przez gen. Thomma w 1939r., medalem „Za udział w
wojnie obronnej 1939”, „Krzyżem Partyzanckim” , „Krzyżem AK”, odznaką „Weteran Walk o
Wolność i Niepodległość Ojczyzny”, „Krzyżem Więźnia Politycznego Okresu Stalinowskiego”, oraz patentem i odznaką „Weterana Walk o Niepodległość Ojczyzny”. Młodzieńcze lata poświęcił
Ojczyźnie, a późniejsze pracy na roli i na rzecz środowiska kombatanckiego.

Pożegnanie zmarłego majora odbędzie się 24 kwietnia. O godz. 11:00 w kościele
parafialnym w Mariańskim Porzeczu będzie sprawowana Msza św., po czym trumna z ciałem zostanie złożona na miejscowym cmentarzu.

Na podst. oprac. Zb. Węgrzynka, fot. zmarłego z lat 50-tych.

WJ/Garwolin/DJ

wykop
Nasz reporter jest do państwa dyspozycji:

Waldemar Jaroń
tel. 509 056 641
garwolin@radiopodlasie.pl

Komentarze

Odśwież obrazek.

Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. Portal nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii. Zgodnie z orzeczeniem NSA, redakcja portalu podlasie24.pl, zastrzega sobie prawo udostępnienia IP użytkownika sieci, na żądanie osoby pokrzywdzonej.




REKLAMA
joachimianna.pl

Garwolin

w lewoMaj 2018w prawo
Pon Wt Śr Czw Pią So Nd
1

GARWOLIN, 01.05 11:00

Duathlon Garwoliński – start 1 maja

więcej »
2

GARWOLIN, 02.05

CSiK zaprasza: świętuj z nami Dzień Flagi

więcej »
3

GARWOLIN, 03.05

Majowe święta w Pilawie

więcej »

GARWOLIN, 03.05

3 Maja w Garwolinie i Miętnem

więcej »

GARWOLIN, 03.05

O Obrońcy Konstytucji w Miętnem

więcej »

GARWOLIN, 03.05

Rodzinny bieg na 3 maja w Miętnem

więcej »
4 5

GARWOLIN, 05.05 15:00

Zamiast Jarosława Kaczyńskiego premier Morawiecki

więcej »
6
7 8 9 10 11 12

GARWOLIN, 12.05

Święto 1. Pułku Strzelców Konnych. w Garwolinie

więcej »
13

GARWOLIN, 13.05

Bieg ułański w Leszczynach

więcej »

GARWOLIN, 13.05

Święto 1. Pułku Strzelców Konnych. w Garwolinie

więcej »
14 15 16 17 18 19 20

GARWOLIN, 20.05

Wielka potańcówka na Senatorskiej

więcej »

GARWOLIN, 20.05

Wielka potańcówka na Senatorskiej! Festiwal po raz 5!

więcej »
21

GARWOLIN, 21.05 - 27.05

7 dni dla mamy – Tydzień Matki w CSiK

więcej »
22

GARWOLIN, 22.05 10:00

Pisarka Monika Kowaleczko-Szumowska przyjedzie do Żelechowa

więcej »
23

GARWOLIN, 23.05 19:00

Miłości ślad – koncert Eleni

więcej »
24 25 26 27

GARWOLIN, 27.05

10 lat Chóru Miasta Garwolina

więcej »
28 29 30 31

Kondolencje

Najnowsze Informacje